ارتز و پروتز ( orthoses & prostheses )

تعریف ارتز و پروتز

رشتۀ ارتز و پروتز ( orthoses & prostheses )، به هدف حفظ و نگهداری استقلال شخصی افراد، به طراحی اعضای مصنوعی ( پروتز ) و همچنین ساختن لوازم کمکی مناسب برای اعضایی که دچار اختلال و بدشکل هستند ( ارتز ) می پردازد. بیشترین کسانی که به متخصصان حوزۀ ارتز و پروتز مراجعه می کنند، افراد قطع عضو یا دارای معلولیت جسمی ( نه ذهنی!! ) هستند. علاوه بر آن سایر افراد نیز امکان ممکن است به متخصصان مراجعه کنند. چرا که همه افراد نیاز به کفش مناسب دارند و برای طراحی و ساخت کفش و کفی های طبی و مناسب با پای خود، باید به متخصصین این رشته بروئند.  

ارتز ( orthoses ) و انواع آن

به ابزار کمک کننده که در امتداد اعضای بدن فرد قرار می گیرد، تا به بهبود در کارایی عضو دچار اختلال کمک کند،  ارتز ( orthoses ) گفته می شود. معمولاً این کار همراه با اعمال فشار مکانیکی روی اندام صورت می گیرد. ارتز به منظور تغییر در عملکرد و ساختار سیستم های عضلانی و عصبی بدن و سیستم اسکلتی روی اعضا انجام می گیرد.

هدف از ارتز

• هدایت و کنترل کردن دقیق اندام به دلایل مختلف
• بهبود در حرکات شخص
• بهبودی و توان مجدد عضو آسیبی
• کمتر شدن نیروی وزن

امروزه با روند رو به جلوی تکنولوژی ( 1960 )، ابداعات در عمل های پروتز و ارتز، تکنیک های بسیار کارآمدی در این صنعت بوجود آورده اند. همچنین ارتزهای پیش ساخته نیز در دسترس می باشد که با توجه به نظر ارتزیست ( به نسبت مجوز پزشکان ) انجام می گیرد.

ارتزیست و وظایف آن

بطور کلی ارتزیست مسئول مدیریت کاربرد ارتز و انجام آموزش های لازم جهت استفاده بهتر از ارتز و پیگیری افراد، هنگام استقاده از ارتز می باشد. وظایف یک ارتزیست به شرح زیر است:

• ارتز اندام فوقانی ( بازو،  دست، ساعد، آرنج، مچ )
• ارتز کرانیال(جمجمه)
• کفش و کفی
• ارتز ستون فقرات
•  اندام تحتانی ( ران، زانو، ساق پا، مچ پا، پا)
• ارتز کودکان

البته افرادی هستند که در فقط در ساخت یکی از اعضا بصورت اختصاصی می پردازند.

پروتز ( prostheses ) و انواع آن

ابزار پزشکی هستند که در راستای اعضای بدن قرار گرفته و بجای عضو قطع شده که بخاطر وجود آسیب و ابتلا به بیماری های گوناگون قطع می شود، نصب می شود. به این وسیله ها پروتز ( prostheses ) نام دارند.

انواع

بطور کلی پروتزها شامل پروتزهای زیبایی و پروتزهای کاربردی می شوند. پروتزهای کاربردی، اندام تحتانی و اندام فوقانی را شامل می شوند. معمولاً افرادی که به دلایل گوناگون دچار قطع عضو می شوند، به پروتزهای کاربردی اقدام و افراد آمپوته ( قطع عضو ) در اندام فوقانی دست به پروتزهای زیبایی می زنند.

1. وسایل و ابزار آلات توانبخش که بجای اعضای قطع شده استفاده می شوند.
2. پروتز اندام تحتانی :پروتزهای پنجه، روی زانو،بالای زانو، لگن، زیر زانو  و مکمل
3. پروتزاندام فوقانی :در سطوح مختلف قطع انگشتان،قطع از مچ دست،قطع زیر آرنج،قطع روی آرنج،قطع بالای آرنج و قطع شانه. در انواع زیبایی،مکانیکی و میو الکتریک.

 

پروتزیست و وظایف آن

پرتزیست ها از اعضای تیم توانبخشی و گاهاً عضو تیم پزشکی هستند. آنها عضو باقی مانده را مورد بررسی و ارزیابی دقیق قرار می دهند. با هدف بوجود آوردن یک جایگزین مناسب بجای عضو قطع شده، قالب گیری و سپس به تغییرات لازم روی قالب می پردازند. در مواقعی مثل قطع کردن عضو، پروتزیست ها عضو تیم پزشکی بوده و راجع به عمل قطع عضو اظهار نظر می کند. در مواردی پروتزیست عضو تیم پزشکی بوده و در زمان آمپوته کردن (یعنی زمان قطع کردن عضو) از او درباره ی سطح آمپوتاسیون (عمل قطع اندام) نظرخواهی می شود بطور کلی، پروتزیست در حوزه های زیر فعالیت دارد : زیبایی اعضای فوقانی (بازو، آرنج، ساعد، مچ، دست) اعضای تحتانی بالای زانو و  اعضای تحتانی پایین زانو  

بخش های اصلی ارتز و پروتز ( orthoses & prostheses ) :

بطور کلی بخش های ارتز و پروتز بصورت زیر انجام می گیرد:

1. ارزیابی : بیماری ها و مشکلات اصلی و اعضای باقی مانده را مورد ارزیابی قرار می دهند.
2. درمان : درست کردن ارتز با استفاده از مواد مناسب.  آموزش دربارۀ چگونگی کارکرد پروتز و همچنین نحوۀ عملکرد آن
3. بررسی در مدت زمانی طولانی : بررسی نتایجی مانند روند بهبودی، چگونگی استفاده و مراقبت بیمار از وسیلۀ خود، افزایش حرکت با پروتز و …

مراجعه به متخصصان ارتز و پروتز ( orthoses & prostheses )  :

پس از مراجعه به پزشکان متخصص، کارشناسان فیزیوتراپیست و درمانگران، نزد ارتزیست یا پروتزیست ها می رود و آنها ارزیابی بیمار را بطوری جزئی و تخصصی انجام می دهند.